143 จัดทำฐานข้อมูลห้องเช่าราคาถูก (housing stock)
143 จัดทำฐานข้อมูลห้องเช่าราคาถูก (housing stock)
สิ่งที่คนกรุงเทพได้
การจัดทำฐานข้อมูลห้องเช่าราคาถูก (Housing Stock) ช่วยให้ตลาดห้องเช่าในกรุงเทพมหานครมีความโปร่งใส เข้าถึงได้ และเป็นธรรมมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับกลุ่มนักศึกษาจบใหม่ ผู้เริ่มต้นทำงาน และกลุ่มเปราะบางทางเศรษฐกิจ ผู้มีรายได้น้อยที่ต้องการที่พักอาศัยในช่วงรอยต่อของชีวิต โดยประชาชนสามารถค้นหาห้องเช่าราคาย่อมเยาในช่วงราคา 1,000–5,000 บาท ช่วยลดความไม่แน่นอนในการตัดสินใจ และประหยัดเวลาในการค้นหาที่พัก ในภาพรวม เมืองจะมี ‘โครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล’ ที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงที่อยู่อาศัย และสนับสนุนการเริ่มต้นชีวิตของประชาชนในเมืองได้อย่างยั่งยืน
เริ่มจากปัญหาอะไร
กรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลางการจ้างงานที่สำคัญของประเทศ แต่การเริ่มต้นชีวิตในเมืองไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะสำหรับนักศึกษาจบใหม่ ผู้หางาน และผู้มีรายได้น้อย ซึ่งต้องเผชิญทั้งรายได้ที่ไม่มั่นคง ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นที่สูง และข้อจำกัดในการเข้าถึงที่พักอาศัยที่ปลอดภัยในราคาที่เข้าถึงได้ ในขณะเดียวกัน ข้อมูลห้องเช่าในกรุงเทพฯ ยังคงกระจัดกระจายและขาดแหล่งข้อมูลกลางที่เชื่อถือได้ ส่งผลให้ผู้เช่าต้องใช้เวลาและต้นทุนสูงในการค้นหา และอาจได้รับข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน
ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
สำนักพัฒนาสังคม ในฐานะหน่วยงานดำเนินการหลัก ร่วมกับสำนักงานเขต ซึ่งดูแลเชิงพื้นที่ และสำนักงานพัฒนาที่อยู่อาศัย ที่ดูแลกลไกเชิงนโยบายด้านที่อยู่อาศัย ได้ร่วมกันดำเนินการ และประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชน เพื่อจัดทำระบบฐานข้อมูลห้องเช่าราคาถูก (housing stock) และเพิ่มจำนวนห้องพักราคาถูกในตลาดอย่างเป็นรูปธรรม 1. พัฒนาระบบฐานข้อมูลกลาง commu.bangkok.go.th/housestock เพื่อให้เป็นฐานข้อมูลห้องเช่าแยกตามเขต ช่วงราคา และประเภทที่พัก พร้อมแสดงรายละเอียดที่จำเป็น เช่น ค่าเช่า ทำเล และเงื่อนไขเบื้องต้น เพื่อให้ประชาชนสามารถเปรียบเทียบข้อมูลและตัดสินใจได้สะดวกยิ่งขึ้น 2. เปิดลงทะเบียนผู้ประกอบการและเจ้าของหอพักรายย่อย โดยกรุงเทพมหานครเปิดให้เจ้าของหอพักรายย่อยและผู้ประกอบการเอกชนสามารถลงทะเบียนหน่วยพักอาศัยในระบบ เพื่อเพิ่มช่องทางการตลาด และขยายจำนวนหน่วยพักอาศัยในราคาย่อมเยาเข้าสู่ฐานข้อมูลของเมือง ซึ่งช่วยให้ตลาดห้องเช่ามีข้อมูลที่เปิดเผยมากขึ้น และลดความเหลื่อมล้ำด้านข้อมูลระหว่างผู้ให้เช่าและผู้เช่า 3. การประสานความร่วมมือกับการเคหะแห่งชาติและภาคเอกชนโดยประสานความร่วมมือกับการเคหะแห่งชาติ และผู้ประกอบการเอกชน เพื่อขยายจำนวนหน่วยพักอาศัยราคาย่อมเยาในระบบ Housing Stock ให้ครอบคลุมมากขึ้น โดย 1) นำหน่วยพักอาศัยของการเคหะแห่งชาติที่เข้าเงื่อนไขเป็นห้องเช่าราคาถูก เข้าสู่ฐานข้อมูลกลางของกรุงเทพมหานคร 2) หารือกับผู้พัฒนาเอกชนในการจัดสรรหน่วยพักอาศัยบางส่วนเข้าร่วมโครงการ ภายใต้กรอบราคาที่เหมาะสม และ 3) ใช้ข้อมูลความต้องการ (Demand) จากกลุ่มเป้าหมาย เช่น นักศึกษาจบใหม่และข้าราชการใหม่ เป็นข้อมูลประกอบการหารือกับภาคเอกชน เพื่อสร้างความมั่นใจด้านอุปสงค์ 4. การเชื่อมโยงสู่ระบบที่อยู่อาศัยของเมืองในภาพรวม โดยทางสำนักพัฒนาที่อยู่อาศัยกำลังดำเนินการพัฒนาให้ฐานข้อมูล Housing Stock เชื่อมโยงกับศูนย์ข้อมูลที่อยู่อาศัยกรุงเทพมหานคร และสนับสนุนนโยบายห้องพักชั่วคราวนักเรียนนักศึกษาจบใหม่ (Housing Incubator) รวมถึงโครงการบ้านคนเมือง โดยประสานข้อมูลตลาดกับ Real Estate Information Center (REIC) เพื่อให้สามารถวิเคราะห์ระดับราคา ความต้องการ และแนวโน้มตลาดได้อย่างเป็นระบบ เพื่อให้เกิดเส้นทางต่อเนื่องตั้งแต่การเช่าระยะสั้นไปสู่การมีที่อยู่อาศัยระยะยาวต่อไป
อุปสรรคที่เจอระหว่างทาง
แม้การจัดทำฐานข้อมูลห้องเช่าราคาถูก (Housing Stock) จะเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มความโปร่งใสของตลาดเช่าในกรุงเทพมหานคร แต่การขับเคลื่อนให้เกิดผลอย่างเป็นระบบยังมีความท้าทายสำคัญหลายด้าน 1. ความครบถ้วนและความทันสมัยของข้อมูล เนื่องจากตลาดห้องเช่าเป็นตลาดที่มีความเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ทั้งด้านราคา สถานะห้องว่าง และเงื่อนไขการเช่า หากไม่มีระบบติดตามและอัปเดตข้อมูลอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้ฐานข้อมูลขาดความน่าเชื่อถือ 2. การสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนเข้าร่วมระบบ เพราะแพลตฟอร์มเอกชนมีจำนวนมาก และแพลตฟอร์มของกรุงเทพมหานครยังขาดการประชาสัมพันธ์ให้เป็นที่รู้จัก ทำให้ผู้ประกอบการยังไม่เห็นประโยชน์ของการร่วมส่งข้อมูลเข้าระบบฐานข้อมูล และมีความกังวลเรื่องการถูกจัดเก็บภาษี หากเข้าระบบฐานข้อมูลที่อยู่อาศัย 3. การดูแลมาตรฐานความปลอดภัย และคุณภาพห้องพัก ด้านสุขาภิบาล และสภาพแวดล้อมของห้องพักบนฐานข้อมูล เพื่อไม่ให้ประชาชนผู้เช่าได้รับความเสี่ยง 4. ความท้าทายเชิงโครงสร้างตลาด เนื่องจากตลาดห้องเช่าในกรุงเทพฯ มีความหลากหลายทั้งขนาดผู้ประกอบการและระดับราคา การใช้ฐานข้อมูลเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในการเพิ่มจำนวนหน่วยพักอาศัยราคาย่อมเยา จึงอาจต้องพิจารณามาตรการสนับสนุนเพิ่มเติม